Byliście jak giganci…

„Wiosna Solidarności ‘88”. 25-lecie strajków kwietniowo-majowych w ówczesnej Hucie im. Lenina.

Złożono kwiaty w miejscach pamięci, została odprawiona Msza św., podczas akademii wręczono odznaczenia i medale, przygotowano wystawy i okolicznościowe wydawnictwa, powstał film i zawieszono pamiątkową tablicę, odbyły się koncerty.
Tak przypomniano w Nowej Hucie o wydarzeniach sprzed 25 laty.
Uroczystości przygotował komitet organizacyjny w skład którego wchodzili: Komisja Robotnicza Hutników NSZZ „Solidarność”, Stowarzyszenie Sieć Solidarności oraz Zarząd Regionu NSZZ „Solidarność” Małopolska.
Już w czwartek, 25 kwietnia, została otwarta w nowohuckim oddziale Muzeum Historycznym Miasta Krakowa na
os. Słonecznym 6, wystawa „Początek końca komunizmu w Polsce – strajk w Hucie im. Lenina. 26 kwietnia – 5 maja 1988 r.”. 
O zrywie robotników, walce o godność i demokrację opowiada film „Strajk na Zgniataczu” w reżyserii Jerzego Ridana przy współpracy z Grzegorzem Zaricznym. Po raz pierwszy pokazano go na antenie TV Kraków w przeddzień obchodów. Bohaterami dokumentu są świadkowie tamtych wydarzeń, m.in. Mieczysław Gil , Stanisław Handzlik, Władysław Kielian, Edward Nowak, Wojciech Marchewczyk, Leszek Jaranowski i ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski. Wystąpił w nim także nowohucki muzyk - Paweł Drożdż „Bohater”, który rozmawia z uczestnikami strajku a także śpiewa własną piosenkę. W filmie wykorzystano także muzykę zespołu „Zgniatacz dźwięków”.

Kwiaty, modlitwa i słowa

Główne uroczystości rozpoczęły się dokładnie w rocznicę rozpoczęcia strajku. O godz. 10 w holu Sali Teatralnej w krakowskim oddziale ArcelorMittal Poland otwarta została wystawa, którą przygotował Leszek Jaranowski. Obejrzeli ją zaproszeni na konferencję goście.
Następnie oddano hołd ludziom, którzy w roku 1988 w totalitarnym państwie, nie bacząc na realia geopolityki, dysproporcję sił, nie zwracając uwagi na własne zagrożenia, czynem dowiedli swoje pragnienie wolności. Pod pomnikiem „Solidarności” na pl. Centralnym im. Ronalda Reagana zostały złożone kwiaty przez przedstawicieli władz państwowych, wojewódzkich, samorządowych, organizacji związkowych i stowarzyszeń. Kwiaty złożono także obok Arki Pana pod pomnikiem
„Bogdana Włosika i innych, którzy w latach 80-tych oddali życie za wolność i solidarność”.
W samo południe odprawiona została uroczysta Msza św. w kościele pw. Matki Bożej Częstochowskiej na os. Szklane Domy,
którą koncelebrował opat Paweł Chojnacki z klasztoru o. cystersów w Mogile w asyście 12 proboszczów nowohuckich parafii. Kazanie wygłosił wspaniały kaznodzieja ks. Stanisław Podziorny. – 25. lat temu rozpoczął się strajk, który zaważył na historii naszego narodu. Robotnicy rozpoczęli demontaż PRL-u. Zwyczajni Polacy doprowadzili do powstania niepodległego państwa -  podkreślił kapłan. – Patrzyłem na was z podziwem. Byliście jak giganci. Mieliście nadzieję, jedną myśl, jedno serce: Solidarność – wspominał ks. Podziorny.

Marsz na kombinat

Po zakończeniu Mszy św. jej uczestnicy w asyście pocztów sztandarowych przemaszerowali al. Solidarności pod Bramę Główną dawnej Huty im. Lenina (ArcelorMittal Poland S.A.). Ten przemarsz miał symboliczne znaczenie – szliśmy w przeciwną stronę aniżeli wielotysięczne demonstracje z lat 80-tych, które zaczynały się spod bramy głównej HiL. Na jednym z filarów bramy głównej huty umieszczona została pamiątkowa tablica opisująca historię hutniczej Solidarności . Tablicę odsłoniły dyr. Monika
Roznerska z AMP SA oraz Agnieszka Różycka, córka hutnika, która urodziła się 1 maja 1988 roku (czyli w czasie trwania strajku).
W konferencji „Wiosna Solidarności ‘88” uczestniczyło ok. 300 osób. Zebranych przywitał przewodniczący KRH NSZZ „Solidarność” Władysław Kielian. Hutnicza orkiestra odegrała Hymn Państwowy. Jan Lityński doradca Prezydenta RP mówił o przełomowym znaczeniu strajków w Nowej Hucie w 1988 roku. – Strajk w Nowej Hucie był ważniejszy niż ten na Wybrzeżu. Chciałem przyjechać ale nie zdążyłem – wyznał.
Kulminacyjnym momentem spotkania było wręczenie odznaczeń państwowych. Krzyżami Kawalerskimi Orderu Odrodzenia Polski uhonorowano trzy osoby, wiele osób otrzymało Krzyże Zasługi oraz Krzyże Wolności i Solidarności. W imieniu odznaczonych podziękowania złożyła Józefa Parzelska.
Tło polityczne i społeczne strajku przedstawił dyrektor krakowskiego oddziału IPN Marek Lasota. – Gdyby nie Wiosna Solidarności w 1988 roku, tu w Nowej Hucie, nie byłoby jesieni narodów w 1989 roku – podkreślił, w swoim wystąpieniu.
- Dziękuję za pracę, za tę Solidarność, co ją w sercu macie – zwrócił się do uhonorowanych medalami za zasługi dla
małopolskiej „Solidarności” Wojciech Grzeszek, przewodniczący Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” Małopolska. Medale otrzymało 40 działaczy „S”. Uczestnicy spotkania mieli także okazję obejrzeć film Jerzego Ridana „Strajk na Zgniataczu”. Konferencja zakończyła się odśpiewaniem hymnu „Solidarności”.
Każdy z jej uczestników otrzymał przygotowane w 25 rocznicę strajków specjalne wydanie pisma „Sowiniec”, Biuletyn Stowarzyszenia Sieć Solidarności oraz Nowohucki Biuletyn Solidarności. Można też było kupić okolicznościowe znaczki i koperty wydane na tą okazję.

Koncert spod celi

Wieczorem, przy pięknej pogodzie, zaproszeni goście, mieszkańcy Nowej Huty – wzięli udział w lekcji wspólnego śpiewania w al. Róż. Wystąpili artyści Lochu Camelot spotkanie brawurowo poprowadzili: Waldemar Domański, Kazimierz Madej,
Edward Nowak i Stanisław Handzlik. We wspólnym śpiewaniu pomagały, przygotowane na tę okazję śpiewniki, których wydrukowano ponad 400 egzemplarzy. Wyboru tekstów piosenek dokonał Stanisław Handzlik. Koncepcja była prosta: śpiewano je w celach internowanych i aresztowanych działaczy Solidarności. – Od ułana do Sasa – spuentował dobór piosenek Waldemar Domański. Obchody rocznicowe zakończył koncert nowohuckiego zespołu młodzieżowego WuHae.
Niektóre inicjatywy podjęte z okazji rocznicy będą kontynuowane. Warto wspomnieć o rozpoczęciu prac nad wydaniem pracy pod roboczym tytułem: „Nowa Huta w drodze do Niepodległej”, której część będzie poświęcona nowohuckiej „Solidarności”. Opracowanie będzie miało charakter monografii wydanej przez Muzeum Historyczne Krakowa we współpracy z Instytutem
Pamięci Narodowej oraz Stowarzyszeniem Sieć Solidarności.

Edward E. Nowak, BSS