Konkurs rozstrzygnięty! Pomnik w Kasinie Wielkiej

Zwycięzcą naszego konkursu i zdobywcą nagrody został kol. Andrzej Łaptaś ! Gratulujemy wiedzy historycznej i znajomości okolic Krakowa. Nagroda w konkursie to wspomnienia Mieczysława Potockiego – „Między Dźwiną a Wilią”.

1 września 1939 roku uderzenie korpusu pancernego gen. Kleista z terenu Słowacji, spowodowało, że gen. Szylling, dowódca Armii "Kraków", skierował na Podhale część swego odwodu - 10 Brygadę Kawalerii Zmotoryzowanej , dowodzoną przez pułkownika dypl. Stanisława Maczka. Była to jedyna w armii polskiej duża jednostka całkowicie zmotoryzowana, dysponująca na ówczesne warunki dużą siłą ognia.

Niemcy posuwali się w kierunku Jordanowa. 10 Brygada skupiona w rejonie Wysokiej i Góry Ludwiki stawiła opór. Kolejne ataki 150 czołgów, potem 200, przy stratach, wynoszących kilkanaście maszyn przełamały obronę polską. 10 Brygada Kawalerii wycofała się na północ, w rejonie Mszany Dolnej płk. Maczek skupił swoje siły by uniemożliwić Niemcom przedarcie się drogą Mszana-Limanowa na wschód i przez Dobczyce na północ, na tyły polskiego zgrupowania obronnego na południu. Wobec nacisku niemieckich oddziałów pancernych i dywizji górskiej, pułkownik Maczek wzmocnił obronę w rejonie Kasiny Wielkiej 24 Pułkiem Ułanów . Ułani wzmocnieni batalionem Korpusu Obrony Pogranicza, tankietkami i kompanią Vickersów śmiałym atakiem wyparli Niemców pod Mszanę, by w trakcie dalszych walk wycofać się na pozycje wyjściowe. Kompania czołgów straciła 2 maszyny w skutek awarii, jedna z nich osunęła się do wąwozu.

Po zakończeniu walk miejscowa ludność rozebrała wrak czołgu na części przydatne w gospodarstwach domowych. Pomysłodawca i budowniczy pomnika - Stanisław Dobrowolski z Kasiny Wielkiej odnalazł wieżyczkę czołgu Vickers w jednym z gospodarstw służącą jako obudowa studni.

Pomnik zbudowany sumptem pomysłodawcy znajduje się na łące nieopodal drogi łączącej Kasinę Wielką ze skrzyżowaniem z drogą Mszana - Limanowa, w miejscu walk we wrześniu 1939 roku.

Warto zapoznać się:

Stanisław Maczek - Od podwody do czołga, Ossolineum1990
Apoloniusz Zawilski - Bitwy polskiego września, Znak 2009
Leszek Moczulski - Wojna polska 1939, Bellona2009
Eksploratorzy.com.pl

Jeszcze kilka słów o książce - nagrodzie. Szukając interesującej książki dla zwycięzcy konkursu, natrafiłem na III wydanie wspomnień majora dypl. Mieczysława Potockiego.

Mieczysław Potocki ("Kamień", "Węgielny"), major dyplomowany, 1909-1999. W kampanii wrześniowej 1939 w stopniu podporucznika służył w Samodzielnej Grupie Operacyjnej "Narew". Internowany na Litwie skąd uciekł. Od maja 1940 roku w konspiracji, od kwietnia 1944 roku był dowódcą 2 Zgrupowania Armii Krajowej. Dowodził pod Krawczunami, w największej bitwie stoczonej przez AK na Wileńszczyźnie z Wehrmachtem. W sierpniu 199 aresztowany przez NKWD. Siedział w obozach w Ostaszkowie i Morszańsku. Do kraju wrócił w 1947 roku. W latach 1948-50 więziony na Mokotowie. Po uwolnieniu mieszkał i pracował w Łodzi.

I część wspomnień autora ukazała się w 1981 roku nakładem podziemnej warszawskiej Woli w 1981 roku, całość wspomnień w 2008 wydało wydawnictwo Prohibita w 2008 roku, a teraz mamy okazję (naprawdę warto) zapoznać się z III wydaniem.

JSw