"Sieć na Barce" - spotkanie pierwsze po COVID-19 (24 maja) było poświęcone wspomnieniom sprzed 40 lat. Mówiliśmy o wydarzeniach w Małopolskiej Solidarności, szczególnie na szczeblu władz regionalnych jakie miały miejsce w latach 1980-1981.
Fot. Pawła Kozłowskiego

Przypomnieliśmy wiele koleżanek i kolegów (w kolejności wspomnień, chyba wszystkich zapisałem ?) : Jan Franczyk, Zygmunt Łenyk, Adam Macedoński, Mieczysław Majdzik i Stanisław Tor, Henryk Karkosza, Andrzej Mietkowski, Franciszek Grabczyk, Mieczysław Majdzik Anna Szwed, Anna Kawalec, Halina Bortnowska. Józef Okarmus , Boguś Sonik, Bronek Wildstein, Wojtek Sikora, Jurek Kuczer, Andrzej Cyran, Ryszard Majdzik, Józek Pilch, Andrzej Borzęcki, Józef Lassota, Krzysztof Pakoński, Ludomir Olkuśnik, Stanisław Zawada, Mieczysław Gil, Barbara Bilik Piotr Marzec, Stanisław Góral, Adam Kramarczyk, Tadeusz Piekarz, Maria Sierotwińska , Jacek Szczepkowski, Michał Żurek, ks. Józef Tischner, Lech Wałęsa, Krzysztof Bzdyl, Wojtek Pęgiel, Staszek Kuś, Stefan Jurczak, Andrzej Nowicki, Wacław Sikora , Janina Gościej , Leszek Kuzaj, Janusz Kutyba, Andrzej Szczeklik, Jan Ciesielski, Stanisław Handzlik, Edward Nowak, Witold Bawolski, Andrzej Hudaszek, Tadeusz Syryjczyk , Robert Kaczmarek, Krzysztof Gorlich, Andrzej Wajda, Józef Doroz, Władysław Krupiarz, Władysław Hardek, Mieczysław Ziaja, Andrzej Warchałowski, Józef Jungiewicz, Jacek Marchewczyk.

W spotkaniu wzięła udział dosyć liczna bo ponad dwudziestoosobowa grupa członków Sieci Solidarności, którzy postanowili się "odmrozić" ale także pięcioosobowa grupa studentów UJ biorących udział we wspólnym projekcie "Laboratorium Solidarności.".

Najpierw Edward E. Nowak przedstawił krótką historię Małopolskiej Solidarności w latach 1980-1981, następnie swoimi wspomnieniami i refleksjami dzielili się koledzy, którzy zasiadali we władz małopolskich: Adam Kramarczyk, Józef Lassota, Piotr Marzec. Poza tym była szersza dyskusja o emocjach, entuzjazmie tamtych dni. Wyświetlane zdjęcia przypomniały ludzi i wydarzenia.

W drugiej części spotkania miała miejsce bardzo interesująca dyskusja ze studentami - etnologami, nie tylko o historii ale także o sprawach współczesnych, w tym o ostatnim akcie terroryzmu państwowego dokonanym przez reżim Łukaszenki o wojnie izraelsko-palestyńskiej i innych tematach. Jak ciekawa była ta rozmowa niech świadczy , że dyskusja skończyła się o 22-iej.


***

Krótka Historia Małopolskiej "Solidarności" 1980-1981

- 14 sierpnia 1980 r. rozpoczyna się strajk w Stoczni Gdańskiej

19 sierpnia – strajki i przestoje w Hucie im. Lenina, w Zakładach Budownictwa Maszyn i Aparatury im. Szadkowskiego, w Krakowskiej Fabryce Armatury, Krakowskiej Fabryce Kabli i w Zakładach Koncentratów Spożywczych w Skawinie ; 25 sierpnia Ryszard Majdzik rozpoczął 6 dniowy strajk w PBE Elbud. Powstaje wspólny dla kilku wydziałów HiL Komitet Strajkowy. 30 sierpnia - w kościele Arka w Bieńczycach głodówka solidarnościowa Chrześcijańskiej Wspólnoty Ludzi Pracy i Konfederacji Polski Niepodległej: Jan Franczyk, Zygmunt Łenyk, Adam Macedoński, Mieczysław Majdzik i Stanisław Tor.

31 sierpnia podpisanie Porozumień Sierpniowych, 30 sierpnia w Szczecinie

1 września – pierwsze punkty informacyjno-konsultacyjne. Znajdowały się mieszkaniach Henryka Karkoszy, Andrzeja Mietkowskiego, Franciszka Grabczyka, a także Mieczysława Majdzika w Skawinie i Jana Franczyka w Nowej Hucie. Aktywnie działały także Anna Szwed, Anna Kawalec, Halina Bortnowska.

6 września powstaje Komitet Robotniczy Hutników, (KRH)

(…) 12 września (na ul. Strzeleckiej 7 u Józefa Okarmusa z MERA KFAP) odbywa się kolejne, bodaj najliczniejsze zebranie przedstawicieli komitetów założycielskich NSZZ ale także innych osób, obserwatorów z zakładów, gdzie jeszcze nie powstały struktury. Obecni są także Boguś Sonik, Anka Szwed, Bronek Wildstein, Wojtek Sikora z SKS. Z ramienia KRH udział bierze Jurek Kuczera. Poza tym obecni są przedstawiciele zakładów: Andrzej Cyran z Biprostalu (na początku działań NSZZ bardzo aktywny, ogłosił w swoim zakładzie oficjalne wystąpienie z tzw. starych związków i zakładanie nowych, niezależnych), Ryszard Majdzik z Elbudu, Józek Pilch z Montinu, Andrzej Borzęcki z PWN, Józef Lassota i Krzysztof Pakoński z CEBEA. Na następny dzień do Huty przybywają: Andrzej Cyran, Ludomir Olkuśnik i Anka Kawalec, aby dyskutować o utworzeniu Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego (MKZ).

15 września, na zebraniu w HiL, powstaje Międzyzakładowy Komitet Założycielski NSZZ w Krakowie. Na czele MKZ-tu staje Stanisław Zawada. Wiceprzewodniczącymi zostają: Andrzej Cyran z Biprostalu oraz Mieczysław Gil. Członkami MKZ zostają: Barbara Bilik (IV LO); Andrzej Borzęcki (PWN); Piotr Marzec (Kopalnia Soli Wieliczka); Stanisław Góral (HiL); Adam Kramarczyk (Rejon Dróg Publicznych); Jerzy Kuczera (HiL); Józef Lassota (CEBEA); Ryszard Majdzik (Elbud); Józef Okarmus (MERA-KFAP); Tadeusz Piekarz (WSK PZL); Józef Pilch (Montin); Maria Sierotwińska (XIII LO); Jacek Szczepkowski (Szpital dr. Anki); Michał Żurek (MPK).

W skład MKZ weszło 69 zakładów pracy, zaś pod numerem 1 – co miało pewne, nie tylko symboliczne znaczenie, zarejestrowano Komitet Robotniczy Hutników. Na zebraniu założycielskim uchwalono także Statut MKZ-tu. Wkrótce MKZ otrzymuje od przewodniczącego Rady Narodowej Krakowa lokal przy ul. Karmelickiej 16.

17 września 1980 powstała NSZZ „Solidarność; Stanisław Zawada reprezentuje nasz region na spotkaniu Międzyzakładowych Komitetów Założycielskich w Gdańsku. Wówczas po raz pierwszy pojawia się nazwa „SOLIDARNOŚĆ”.

23 września - w Collegium Broscianum UJ zawiązał się Komitet Założycielski Niezależnego Zrzeszenia Studentów na UJ, jego pierwszym przewodniczącym został student prawa Jan Rokita. Od 3-5.05.1981 po I Zjeździe NZS Jan Guzy

18 października Lech Wałęsa w Krakowie wraz z delegacją sygnatariuszy Porozumień Sierpniowych :Anną Walentynowicz, Andrzejem Gwiazdą, przewodniczącym MKZ w Szczecinie Marianem Jurczykiem i Ryszardem Kalinowskim z MKZ w Elblągu. Na lotnisku kwiaty gościom wręczyły dzieci członków Zarządu MKZ: Maciek Kramarczyk, Tomek Piekarz i Kaja Lassota. Po południu na stadionie Hutnika odbyło się spotkanie delegacji z mieszkańcami Krakowa. 19 października - w katedrze wawelskiej została odprawiona msza św. z udziałem delegacji "S" z Wybrzeża. Homilia ks. Józef Tischner. Z Wawelu tłum przeszedł na Rynek Główny, gdzie odbył się wiec z udziałem tysięcy krakowian. Od kościoła św. Andrzeja Lech Wałęsa był niesiony na ramionach krakowian.

10 listopada 1980 r. Sąd zarejestrował NSZZ "Solidarność"

11 listopada - Święto Niepodległości. Niezależne obchody poprowadził KPN - pochód przeszedł z Wawelu pod Pomnik Grunwaldzki. Kwiaty pod Grobem Nieznanego Żołnierza składali Staszek Kuś i Ryszard Majdzik.

25 listopada - Stanisław Zawada, przewodniczący MKZ zrezygnował z pełnionej funkcji

8/9 stycznia 1981 p.o. przewodniczącym został Mieczysław Gil

9 stycznia rozpoczął się strajk Solidarności, w Ratuszu w Nowym Sączu (16.01 rozwiązany przez milicję. 20.01. Porozumienie z władzami, dopiero po 5 miesiącach 11.06.1981

16 stycznia strajk o wolne soboty

23 lutego powstaje Komisja Krakowska

16 marca 1981 - W HiL odbyło się posiedzenie MKZ Małopolska, na którym ustalono, że MKZ Małopolska obejmuje swoim zasięgiem trzy województwa: krakowskie, tarnowskie i nowosądeckie. Na zebraniu wybrano również prezydium MKZ Małopolska. W jego skład weszli: Mieczysław Gil, Andrzej Cyran, Tadeusz Piekarz, Bogusław Sonik, Stefan Jurczak, Józef Pilch, Andrzej Borzęcki (wszyscy Kraków), Andrzej Nowicki i Wacław Sikora (obaj z Tarnowa) i Janina Gościej (Zakopane). Postanowiono o utworzeniu w Małopolsce Ośrodka Badań Społecznych w siedzibą w HiL, na sekretarza powołano Jana Ciesielskiego.

17-18 marca I Walne Zebranie Członków NSZZ Solidarność. Powstaje KRH . Przewodniczącym zostaje Mieczysław Gil. , zaś w skład prezydium weszli: Stefan Jurczak (wiceprzewodniczący), Stanisław Handzlik (wiceprzewodniczący), Witold Bawolski (wiceprzewodniczący), Jerzy Włodarski (sekretarz), Teresa Nasterska (skarbnik), Edward Petlic (związkowy inspektor prac BHP) oraz członkowie Andrzej Hudaszek, Jan Ciesielski, Józef Łukasik i Lech Przybyłowski. Na czele Komisji Rewizyjnej stanął Władysław Murzewski.

19 marca Kryzys Bydgoski

27 marca - Kilkaset zakładów małopolskiej "Solidarności" wzięło udział w ogólnopolskim czterogodzinnym strajku ostrzegawczym. MKZ obradował w Hucie Lenina

27 kwietnia - Tadeusz Syryjczyk (AGH) został powołany przez MKZ na przewodniczącego Ośrodka Badań Społecznych w Krakowie

13 maja zamach na Jana Pawła II. 17 maja Biały Marsz w Krakowie

25 maja - Z inicjatywy Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania w Krakowie zorganizowano marsz protestacyjny w obronie więźniów politycznych.

27 maja - w Cannes Andrzej Wajda odebrał Grand Prix festiwalu "Złotą Palmę" za film Człowiek z żelaza.

Czerwiec - W "S" małopolskiej skupionych było 640 385 członków. Największym okręgiem była Nowa Huta (85 163 członków), a dalej Grzegórzki (78 823), Krowodrza (77 541), Tarnów (75 150), Podgórze (72 154), Nowy Sącz (45 542), Śródmieście - 40 309, Jasło (29 117), Dębica (23 243), Nowy Targ (21 723), Bochnia (17 491), Gorlice (15 324), Oświęcim (15 117), Zakopane (13 233), Myślenice (11 397), Limanowa (9 647) i Trzebinia (9 411).

10-12 lipca - W Tarnowie obradowało I Walne Zebranie Delegatów NSZZ "Solidarność" Regionu Małopolska. W WZD wzięło udział 935 spośród wybranych 1223 delegatów. Zebranie otworzył p.o. przewodniczący Małopolskiej "Solidarności" M. Gil. Delegaci przyjęli m.in. uchwały w sprawie kompetencji władz regionu. Ustalono istnienie jednego dużego regionu Małopolska z delegaturami w Tarnowie i Nowym Sączu. Najważniejszym punktem obrad były wybory do władz związku.

Przewodniczącym Małopolskiej "Solidarności" został wybrany w drugiej turze Wacław Sikora z Tarnowa zdobywając 432 na 860 głosów (50,2%). W skład prezydium weszli Stefan Jurczak (wiceprzewodniczący), Lesław Kuzaj (wiceprzewodniczący), Bogusław Sonik (wiceprzewodniczący), Stanisław Kuś (sekretarz) oraz członkowie: Andrzej Borzęcki, Józef Doroz, Janina Gościej, Stanisław Góral, Robert Kaczmarek, Władysław Krupiarz, Ryszard Majdzik, Andrzej Nowicki, Tadeusz Piekarz i Tadeusz Syryjczyk. Prezydium Komisji Rewizyjnej stanowili: Krzysztof Pakoński (przewodniczący), Józef Jachimski (zastępca przewodniczącego), Zbigniew Lewicki (sekretarz) oraz członkowie Andrzej Fischinger, Roman Krzywoń, Maria Thetschel-Zgut i Adam Wróbel.

7 sierpnia – marsze głodowe w Krakowie, Tarnowie, jako protest przeciwko bardzo złemu zaopatrzeniu sklepów w żywność.

19-20 sierpnia - Na wezwanie "Solidarności" w całym kraju została podjęta akcja protestacyjna Dni bez prasy

5 - 10 września - W Gdańsku rozpoczęły się obrady I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ "S". Związek liczący 9,5 miliona członków był reprezentowany przez 896 delegatów, w tym 66 z Małopolski

26 września - 7 października - II tura I KZD NSZZ "Solidarność". Przewodniczącym Związku zostaje Lech Wałęsa. W skład Komisji Krajowej weszli obok przewodniczącego, 37 przewodniczących regionów oraz 69 członków wybranych na Zjeździe. W skład prezydium KK z urzędu wszedł z Małopolski W. Sikora. Do Komisji Krajowej z Małopolski zostali również wybrani Mieczysław Ziaja (Zakłady Chemiczne w Oświęcimiu), Andrzej Warchałowski (Telewizja Kraków), Józef Jungiewicz (SZEW Nowy Sącz) i Jacek Marchewczyk (Akademia Medyczna w Krakowie).

Listopad - strajki na uczelniach strajk solidarnościowy ze studentami WSI w Radomiu, zakończone 12 grudnia.

11-12 grudnia - W Gdańsku odbyło się posiedzenie Komisji Krajowej NSZZ "S".

13 grudnia – wprowadzenie stanu wojennego.