XXV. rocznica śmierci Marka Rostworowskiego – historyka sztuki, muzealnika, wieloletniego kustosza Muzeum Czartoryskich w Krakowie, członka „Solidarności, uczestnika Kongresu Kultury Polskiej, działacza opozycji i ruchu kultury niezależnej, w 1991 r. ministra kultury i sztuki w 1991 r..

- Jeśli jest coś, co pozwala porównać Polskę z resztą świata, to tym czymś właśnie jest kultura – Marek Rostworowski

Marek Rostworowski ur. 22 lutego 1921 r. w Krakowie , zm. 24 maja 1996 r. tamże;. W 1938 zdał maturę w III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Krakowie. W okresie II wojny światowej uczęszczał do Kunstgewerbeschule w tym mieście, następnie był studentem Akademii Sztuk Pięknych. Po II wojnie światowej ukończył historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim (1952). Uzyskał następnie stopień naukowy doktora.
W 1948 rozpoczął pracę w Muzeum Czartoryskich, które w 1950 zostało włączone do Muzeum Narodowego w Krakowie jako Oddział Zbiory Czartoryskich. W 1963 został kustoszem tego oddziału, a następnie w 1965 jego kuratorem. Organizował wystawy, zajmował się publicystyką i krytyką artystyczną. Był autorem wielu scenariuszy wystaw, m.in. Malarstwo włoskie od XIII do XVI wieku w zbiorach polskich (1961),Romantyzm i romantyczność w sztuce polskiej XIX i XX w. (1975), znakomitej wystawy „Polaków portret własny (1979) za którą otrzymał  Nagrodę Miasta Krakowa oraz  Indywidualną Nagrodę Państwową II stopnia.

W latach 1980–1990 działał w „Solidarności”. Jako członek-założyciel i delegat Regionu Małopolska związku uczestniczył w I Krajowym Zjeździe Delegatów  w Gdańsku w 1981. W grudniu brał udział w obradach Kongresu Kultury Polskiej, przerwanych w związku z wprowadzeniem stanu wojennego. Zaangażowany w okresie stanu wojennego w Ruch Kultury Niezależnej. Organizował m.in. ważną wystawę  Myśl artysty (1983) w kościele na Żytniej w Warszawie „Niebo nowe, ziemia nowa (1985). Został laureatem Nagrody Kulturalnej  „Solidarności”. W 1989 roku zorganizował wystawę „, Żydzi-Polscy „ za którą otrzymał Nagrodę Ministerstwa Kultury i Sztuki, Nagroda Jana Karskiego i Poli Nirenskiej).

Był autorem scenariuszy stałych wystaw w Muzeum 600-lecia na Jasnej Górze w Częstochowie (1982), w Oddziale Zbiory Czartoryskich (1984) oraz w Domu Rodzinnym Ojca Świętego Jana Pawła II w Wadowicach (1984).

Na przełomie lat 1988/1989 był także członkiem Małopolskiego  Obywatelskiego. W 1990 został radnym Krakowa I kadencji. W 1991 pełnił funkcję ministra kultury i sztuki w rządzie Jana Krzysztofa Bieleckiego.

Należy także przypomnieć, iż na początku lat 90. był także członkiem Prezydenckiej Rady do Spraw Stosunków Polsko-Żydowskich,  a od 1994 przewodniczącym rady programowej Fundacji im. Tadeusza Kantora. Z tamtego okresu przypomnieć trzeba wystawę , poświęconą pamięci Tadeusza Kantora „Tańczyli na moście wiek cały” (1995). Był członkiem  władz Fundacji Książąt Czartoryskich przy Muzeum Narodowym w Krakowie.

Warto wspomnieć, że Marek Rostworowski pochodził z zacnego rodu, był synem Karola Huberta, poety i dramaturga, a także bratem Emanuela - wieloletniego redaktora naczelnego Polskiego Słownika Biograficznego i Jana - poety i prozaika.
Napisał wiele publikacji ,z których przypomnimy choćby : Muzeum Narodowe w Krakowie. Zbiory Czartoryskich. Historia i wybór zabytków (współautor) (1978), Rembrandta przypowieść o miłosiernym Samarytaninie (1980), Wędrowny sztukmistrz. Dedykowane Norwidowi eseje o malarstwie polskim (1990), Gry o Damę (1994), Polaków portret własny (red. Katalogu wystawy) (1986) , Żydzi w Polsce (1993) , Muzeum Czartoryskich: historia i zbiory (współautor), 1998 (wydana pośmiertnie).
Marek Rostworowski jest pochowany na cmentarzu Salwatorskim w grobie rodziny Rostworowskich.
W 2016 r. Sieć Solidarności uhonorowała Marka Rostworowskiego wraz z innymi twórcami Ruchu Kultury Niezależnej Medalem „Dziękujemy za wolność”.


Stowarzyszenie „Sieć Solidarności”
(na podstawie: materiałów własnych, Wikipedii,  portalu Nauka Polska)

****

DOTKNIĘCIE OBRAZU
AGNIESZKA SABOR

08.05.2006

Wystawy Marka Rostworowskiego miały charakter totalny, łącząc historię sztuki z publicystyką i traktatem filozoficznym. Dzieła przemawiały w nich swoimi wartościami plastycznymi i historycznymi, ale stawiały także pytania teraźniejszości, nierzadko bolesne. I domagały się odpowiedzi.

W roku jego śmierci studiowałam historię sztuki. Nigdy nie poznałam go osobiście, ale - jak większość studentów tego kierunku - rozpoznawałam dynamiczną, chłopięcą sylwetkę starszego już pana i wiedziałam o nim sporo. Wiedziałam, że był synem znanego dramaturga Karola Huberta Rostworowskiego. Że w czasach pierwszej "Solidarności" znalazł się w hali Olivii, a w grudniu 1981 roku uczestniczył w Kongresie Kultury Polskiej przerwanym przez stan wojenny. Że sprawował funkcję kuratora Muzeum Czartoryskich i ministra kultury w rządzie Jana Krzysztofa Bieleckiego. Że był członkiem Prezydenckiej Rady do Spraw Stosunków Polsko-Żydowskich i przewodniczył Radzie Programowej Fundacji im. Tadeusza Kantora.