Żegnamy Janka Lityńskiego jednego z najważniejszych działaczy opozycji w czasach PRL, więzień polityczny, internowany, uczestnik obrad Okrągłego Stołu, poseł na Sejm X, I, II i III kadencji.

Jan Lityński (ur. 18 stycznia 1946 w Warszawie, zm. 21 lutego 2021 w Pułtusku ) – jeden z najważniejszych działaczy opozycji w czasach PRL, więzień polityczny, internowany, uczestnik obrad Okrągłego Stołu, poseł na Sejm X, I, II i III kadencji.

Do 1968 studiował na Wydziale Matematyki Uniwersytetu Warszawskiego. W tym samym roku znalazł się wśród organizatorów i uczestników studenckich wystąpień w trakcie wydarzeń marcowych. Został skazany za to na karę 2,5 roku pozbawienia wolności. Po przedterminowym zwolnieniu w 1969 pracował jako robotnik, następnie programista komputerowy.

W 1976 był współzałożycielem "Biuletynu Informacyjnego", pierwszego pisma ukazującego się poza cenzurą. W tym czasie wielokrotnie zostawał aresztowany. W 1977 redagował "Robotnika", niezależnego pisma na rzecz zakładania wolnych związków zawodowych. Należał do KSS "KOR", współpracował z Biurem Interwencji KSS KOR.

W 1980 objął funkcję doradcy władz "Solidarności". Jan Lityński był doradcą Komisji Robotniczej Hutników NSZZ „Solidarność” w latach ’80 ub.w. W stanie wojennym został internowany do września 1982, następnie aresztowany. Od 1984 działał w podziemiu jako członek Regionalnego Komitetu Wykonawczego NSZZ "S" regionu Mazowsze. W 1989 uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu.

W latach 1989-2001 sprawował mandat posła na Sejm X kadencji z ramienia Komitetu Obywatelskiego, I i II kadencji z listy Unii Demokratycznej i III kadencji z listy Unii Wolności. W 2001 bez powodzenia ubiegał się o reelekcję. W 2005 przystąpił do Partii Demokratycznej, zasiada we władzach krajowych tego ugrupowania.

Autor publikacji w prasie polskiej i zagranicznej, m.in. w "Krytyce", "Pulsie", "Tygodniku Mazowsze", "Res Publice" i innych pisma drugiego obiegu, "Gazecie Wyborczej", "Rzeczpospolitej", "Der Spiegel", "Liberation", "New Yorker", i innych. Opublikował kilak pozycji książkowych, m.in. PSL 1945-47 - Model oporu, Solidarność - problemy, znaki zapytania, Książę jest nagi - uwagi o socjotechnice komunizmu (wspólnie z Pawłem Śpiewakiem).

23 września 2006 został odznaczony przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, ale zwrócił order.

Jan Lityński utonął 21 lutego 2021 w nurtach Narwi, ratując psa.

****

21 lutego odszedł od nas
JAN LITYŃSKI

Miał 75 lat. Pierwszy raz znalazł się na trybunie jako 6-latek. Kolejny raz, 30 lat później - jako doradca i działacz „Solidarności”. W międzyczasie studiował matematykę, ale w 1968 komunistyczna władza wyrzuciła go z uczelni, aresztowała, skazała na 2,5 roku więzienia. Po wyjściu na wolność pracował jako szlifierz, a potem informatyk. Ten cykl powtarzał się w życiu Janka wiele razy. W 1976 woził radomskim i ursuskim robotnikom pieniądze, podziemne pismo „Robotnik” i otuchę. Za Komitet Obrony Robotników został wyrzucony z pracy, zatrzymywany na 48 godzin, aresztowany. Kiedy nie siedział, redagował KOR-owskie pisma: „Robotnika”, „Biuletyn Informacyjny”, „Krytykę”. Narodziny „Solidarności” w Sierpniu 80’ to dla Janka aresztowanie, a po wyjściu na wolność doradzanie Solidarności, pomoc i wsparcie dla hutników i górników. Stan wojenny to internowanie, aresztowanie i oskarżenie - razem z 10 kolegami - o próbę obalenia ustroju. Na przepustce z więzienia, zszedł do podziemnej „Solidarności” i dalej działał "na szkodę ustroju". W wolnej Polsce był posłem Unii Demokratycznej i Unii Wolności, doradcą prezydenta Komorowskiego. Nie był ani żołnierzem, ani generałem rewolucji. Nie był zaciekły ani „niezłomny”. Był przyjacielem, kumplem. Lubił Beatlesów, piosenki Jacka Kleyffa, chrzan wasabi, no i kieliszków parę. Uratował swojego tonącego psa. Sam zginął w Narwi.

Głęboko współczujemy Córce Basi i Żonie Eli

Hanna i Witold Bartoszewiczowie, Liliana Batko i Bogusław Sonik, Marek Beylin, Konrad Bieliński i Ewa Kulik-Bielińska, Anna Bikont, Magda Bocheńska, Jacek Bocheński, Teresa Bogucka, Bogdan Borusewicz, Leszek Budrewicz, Ryszard Bugaj i Marta Zahorska, Wacława i Zbigniew Bujakowie, Jerzy Buzek, Zofia Bydlińska, Andrzej Celiński, Jan Ciesielski, Mirosław Chojecki, Jan Cywiński, Ewa i Józef Duriasz, Rafał Dutkiewicz, Hanka i Jacek Federowicz, Władysław Frasyniuk, Jolanta i Andrzej Friedmanowie, Andrzej Friszke, Lucyna Gebert, Olek Gleichgewicht i Bente Kahan, Mirosława Grabowska i Tadeusz Szawiel, Wiktor Grotowicz, Irena Grudzińska-Gross, Barbara i Janusz Grzelakowie, Stanisław Handzlik, Stanisław Huskowski, Zbigniew Janas, Andrzej Kaczyński, Paweł Kasprzak, Jan Kofman, Anka Krajewska, Edward Krzemień, Wiktor Kulerski, Danuta Kuroń, Jarosław Kurski, Barbara Labuda, Aleksander Labuda, Bogdan Lis, Helena Łuczywo, Małgorzata Łukasiewicz, Piotr Łukasiewicz, Henryk Majewski, Barbara Malak-Minkiewicz, Elżbieta Malicka, Adam Michnik, Andrzej Milczanowski, Ewa Milewicz, Edward E. Nowak, Maryna Ochab, Mirosław Odorowski, Renata Otolińska, Piotr Pacewicz, Beata i Zenon Pałka, Janusz Pałubicki, Marta Petrusewicz i Franco Piperno, Maria i Józef Piniorowie, Krzysztof Pusz, Jacek Rakowiecki, Gienek i Nina Smolarowie, Grażyna Staniszewska, Joanna Staręga-Piasek i Andrzej Piasek, Danuta Stołecka, Piotr Szczepański, Joanna Szczęsna, Barbara Weigl i Andrzej Topiński, Iwona Matuszek i Wojtek Topiński, Barbara Toruńczyk, Ludwik Turko, Joanna i Krzysztof Turkowscy, Joanna Walc, Agnieszka Wolfram-Zakrzewska i Rafał Zakrzewski, Róża Woźniakowska-Thun, Ludwika Wujec.